Petrovietnam là hạt nhân dẫn vốn FDI chất lượng cao trong hệ sinh thái công nghiệp – năng lượng

Trao đổi với Phóng viên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE) Nguyễn Văn Toàn cho rằng, với nền tảng hơn 50 năm hợp tác quốc tế, Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đang sở hữu nhiều lợi thế để trở thành doanh nghiệp thu hút, dẫn dắt nguồn vốn FDI chiến lược, hình thành hệ sinh thái công nghiệp – năng lượng hiện đại và tạo hiệu ứng lan tỏa cho nền kinh tế theo tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE) Nguyễn Văn Toàn

Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã đánh dấu bước chuyển trong tư duy thu hút đầu tư nước ngoài, từ ưu tiên quy mô vốn sang lựa chọn các dự án có chất lượng, công nghệ cao và tạo liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Theo Phó Chủ tịch VAFIE Nguyễn Văn Toàn, điểm cốt lõi của Nghị quyết số 10 là thay đổi cách tiếp cận trong thu hút FDI. Nếu trước đây mục tiêu chủ yếu là thu hút vốn và gia tăng số lượng dự án thì nay trọng tâm chuyển sang lựa chọn nhà đầu tư chiến lược, ưu tiên công nghệ, đổi mới sáng tạo và tăng cường liên kết với doanh nghiệp Việt Nam.

Đây cũng là khâu còn yếu trong quá trình thu hút FDI nhiều năm qua. Sau giai đoạn đầu với nhiều mô hình liên doanh hiệu quả, xu hướng doanh nghiệp nước ngoài chuyển sang đầu tư 100% vốn khiến mối liên kết với doanh nghiệp trong nước ngày càng lỏng lẻo, làm giảm hiệu quả chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và công nghiệp hỗ trợ.

Trong bối cảnh đó, Petrovietnam là một trong những doanh nghiệp tiêu biểu tiên phong hiện thực hóa tinh thần của Nghị quyết số 10.

Bốn lợi thế giúp Petrovietnam dẫn dắt hệ sinh thái hợp tác đầu tư mới

Theo Phó Chủ tịch VAFIE Nguyễn Văn Toàn, lợi thế đầu tiên của Petrovietnam là quy mô và vị thế của một tập đoàn kinh tế nhà nước giữ vai trò nòng cốt trong lĩnh vực năng lượng.

Khác với nhiều doanh nghiệp chỉ hoạt động trong một mắt xích, Petrovietnam sở hữu chuỗi giá trị tương đối hoàn chỉnh từ tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí đến chế biến, khí, điện, hóa dầu, dịch vụ kỹ thuật và logistics. Hệ sinh thái này tạo nền tảng để doanh nghiệp kết nối nhiều lĩnh vực và tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế.

Lợi thế thứ hai là hơn nửa thế kỷ hợp tác quốc tế với nhiều tập đoàn năng lượng hàng đầu thế giới. Quá trình hợp tác không chỉ mang lại kinh nghiệm mà còn giúp Petrovietnam tích lũy “kho báu” về quản trị dự án, quản trị rủi ro, năng lực kỹ thuật, quản trị doanh nghiệp và phát triển nguồn nhân lực.

Lợi thế thứ ba là khả năng tham gia xây dựng và hoàn thiện chính sách. Ngay từ khi Việt Nam ban hành Luật Đầu tư nước ngoài, Petrovietnam đã là một trong những đơn vị tham gia xây dựng chính sách và triển khai các dự án liên doanh lớn đầu tiên trong lĩnh vực dầu khí. Đây là lợi thế giúp doanh nghiệp vừa phản ánh thực tiễn, vừa góp phần hoàn thiện môi trường đầu tư.

Bên cạnh đó là năng lực kết nối và lan tỏa thông qua hệ thống doanh nghiệp thành viên và mạng lưới đối tác rộng lớn, dẫn dắt các doanh nghiệp tư nhân trong nước. Theo ông Nguyễn Văn Toàn, đây là nền tảng quan trọng để các dự án FDI tạo hiệu ứng lan tỏa sang doanh nghiệp Việt Nam, đúng với mục tiêu mà Nghị quyết số 10 hướng tới.

Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn là biểu tượng của dòng vốn FDI vào ngành năng lượng, mà Petrovietnam là đối tác nòng cốt trong liên doanh cùng các tập đoàn năng lượng quốc tế

Ông Nguyễn Văn Toàn cũng cho rằng những nền tảng được tích lũy trong lĩnh vực dầu khí truyền thống hoàn toàn có thể chuyển hóa thành lợi thế trong quá trình chuyển dịch năng lượng. Các lĩnh vực như LNG, điện khí, điện gió ngoài khơi, hydrogen hay thu giữ và lưu trữ carbon (CCUS) đều đòi hỏi năng lực quản trị dự án, kinh nghiệm hợp tác quốc tế và trình độ kỹ thuật cao – những yếu tố Petrovietnam đã tích lũy trong nhiều thập kỷ.

“Điều quan trọng là Petrovietnam không chỉ có khả năng thu hút các dự án FDI chất lượng cao mà còn có thể hợp tác với các tập đoàn quốc tế trên cơ sở bình đẳng. Đây là điểm khác biệt so với nhiều doanh nghiệp Việt Nam khi tham gia chuỗi giá trị toàn cầu”, vị chuyên gia nhận định.

Theo ông, từ các dự án hợp tác quốc tế như Liên hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn, các chuỗi dự án khí – điện hay LNG, Petrovietnam đã rút ra nhiều bài học quan trọng cho mô hình hợp tác đầu tư thế hệ mới. Trước hết là lựa chọn đúng đối tác để bảo đảm công nghệ, hiệu quả đầu tư và tính bền vững của dự án. Song song với đó là không ngừng nâng cao năng lực nội tại để có vị thế tương xứng khi hợp tác với các tập đoàn quốc tế, đồng thời chủ động tham gia hoàn thiện thể chế và sớm chuyển hướng sang các lĩnh vực năng lượng mới.

Với những nền tảng này, Petrovietnam hoàn toàn có thể trở thành hạt nhân trong hệ sinh thái năng lượng – công nghiệp hiện đại, từ đó lan tỏa cơ hội phát triển đến doanh nghiệp thành viên, doanh nghiệp tư nhân và các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước.

Hạ tầng năng lượng sẽ quyết định sức cạnh tranh của Việt Nam trong thu hút FDI

Phó Chủ tịch VAFIE Nguyễn Văn Toàn phân tích, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, Việt Nam cần xây dựng đồng bộ hệ sinh thái phát triển với 3 trụ cột gồm thể chế, hạ tầng và nguồn lực. Trong đó, hạ tầng năng lượng giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Ông cho rằng nhiều dự án công nghệ cao hiện nay, đặc biệt là sản xuất bán dẫn, không chỉ cần vốn và công nghệ mà còn đòi hỏi nguồn điện sạch, ổn định với công suất rất lớn. Một nhà máy bán dẫn có thể cần từ 100-200 MW điện sạch, tương đương nhu cầu điện của một đô thị quy mô trung bình.

“Công nghệ hay vốn đầu tư có thể mang vào Việt Nam, nhưng nhà đầu tư không thể mang theo nguồn điện. Đây là phần việc của các doanh nghiệp năng lượng trong nước”, ông Nguyễn Văn Toàn nhấn mạnh.

Theo đó, Petrovietnam có thể đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các dự án điện và năng lượng sạch, tạo nền tảng hạ tầng để thu hút các dự án FDI công nghệ cao cũng như hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước phát triển những ngành công nghiệp chiến lược.

Vị chuyên gia cũng cho rằng, cạnh tranh thu hút FDI hiện nay không còn dựa chủ yếu vào ưu đãi đầu tư mà chuyển sang cạnh tranh bằng chất lượng hệ sinh thái phát triển. Nhà đầu tư sẽ đánh giá tổng thể từ thể chế, chất lượng nguồn nhân lực đến hạ tầng giao thông, logistics và đặc biệt là hạ tầng năng lượng.

“Doanh nghiệp nước ngoài vào Việt Nam không chỉ để đầu tư mà để hợp tác phát triển lâu dài. Muốn vậy phải có những doanh nghiệp Việt Nam đủ năng lực cùng tạo ra giá trị, cùng phát triển công nghệ và hình thành các chuỗi liên kết bền vững. Với vai trò doanh nghiệp nòng cốt trong lĩnh vực năng lượng, Petrovietnam không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia mà còn có khả năng trở thành đầu tàu kết nối các nhà đầu tư chiến lược, tạo hiệu ứng lan tỏa tới cộng đồng doanh nghiệp trong nước, qua đó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hiện thực hóa tinh thần của Nghị quyết số 10 về xây dựng hệ sinh thái hợp tác giữa doanh nghiệp Việt Nam và khu vực FDI”, Phó Chủ tịch VAFIE nhận định.

Theo Petrovietnam